Thứ Năm, 4 tháng 8, 2016

CHUYỆN CỦA HẠ

                   


                     Hạ là tên của anh chàng tài xế xe du lịch tư nhân 4 chổ ngồi nhỏ xíu có “ nhiệm vụ” cõng tôi lên cái phố núi Lạc Tánh. Hạ nhỏ con, nhanh nhen, tầm tuổi ba mấy, bốn mươi  và hình như thích kể chuyện vui. Tôi vốn thích thế thay cho những bài nhạc sến la hét trên chiếc xe. Anh ta vặn nhỏ cái vô lim theo yêu cầu của tôi và thay vào đó là những câu chuyện về người Cha của mình vì anh rất yêu cha. Câu chuyện của Hạ, làm tôi miên man…


“ Ổng sợ Ma!”

Anh T biết không, ngày xưa gia đình em nghèo lắm, ba mẹ lại đông con, để kiếm cơm, ba em làm nghề bán giấy số. Thời đó, người bán giấy số ít lắm, Ba em lại thích bán tận trên núi cao xa tít cho bán nhanh và bán thêm nhiều thứ khác để có nhiều tiền.  Vì vậy hàng ngày ông phải cuốc chiếc xe đạp cọc cạch từ 2 giờ khuya và mãi cho đến chiều mới về. Từ nhà em lên núi phải qua con dốc cao Tà Pứa. Dốc cao lắm nên hầu như ổng phải dắt xe đi bộ…Anh T biết trên xe Ba em ông chở thêm cái gì không?. Một bao xi măng để bán thêm kiếm tiền và một giỏ đá. “ Giỏ đá để làm gì?”- tôi hỏi. Hạ huyên thuyên kể Ổng sợ Ma lắm! Mà ổng nghỉ chỉ có tiếng chó sủa, Ma nó mới sợ không dám ra đường… Vì vậy, hàng ngày trong đêm khuya dắt chiếc xe đạp cọc cạch leo dốc hổn hển nhưng hể thấy nhà ai có chó là ổng liệng liền mấy cục đá cho nó sủa rinh trời..Ổng liệng đá cho tới mờ sáng mới thôi. Có lần ổng liệng đá vào nhà người ta mạnh quá, ngoài tiếng chó sủa ông làm bể đồ người ta. Hôm sau chủ nhà rình chờ ổng qua chặn lại đánh cho 1 trận. Về nhà Má em hỏi” mặt sao vậy” ổng chỉ nói gọn” bị người ta đánh thôi!”…..

Rõ ngược đời thiệt, tôi đi chụp ảnh đôi khi cầm cục đá để phang mấy con chó, còn Ba của Hạ, phang đá để chó sủa……
          …………………………..



Anh tài xế tên Hạ vẫn huyên thuyên với cái chất giọng người địa phương Tánh Linh lẫn với giọng Quảng Nam. Nghi ngờ tôi hỏi “ Mi quê ở đâu?” “ Quảng Nam anh!”…-Ha ha chính xác mà –. Hạ vẫn tiếp tục sôi nổi kể lại thời thơ ấu quá khổ, quá khó của gia đình mình. Điều bất ngờ nhất với tôi lúc đó là khi Hạ nói nhẹ ” Ba em chết rồi anh T, ông bị đột quị sau khi ăn đám cưới về và chỉ tròn 50 tuổi…” Một khoảng lặng trong lòng tôi vì tôi cũng mất cha đột ngột và cũng chừng ấy tuổi…

Phận Đầu Lòng.

Đến ngã ba có tên Căn Cứ 6, chiếc xe quẹo phải và bắt đầu lướt nhẹ sang con đường  rộng thênh thang và còn tốt hơn gấp mấy lần cái QL I đầy bụi bặm…Hạ tiếp…”  A nghĩ xem , Mẹ em cứ liên tục 3 năm 2 đứa….và dừng lại ở con số 7. Em là con trai đầu mà nhà lại nghèo nên chuyện bồng em, dỗ em là ..oải luôn. Trong nhà em chỉ có 2 bộ đồ để thay mà mấy đưa em thay nhau nó tè lên người em làm sao mà thay đồ được, nên cứ để ướt rồi gió thổi tự nó khô thôi. Và cứ như thế bên hông của em lúc đó nó đỏ tấy lên…” Đó là một việc làm tốt nhất đầu đời của Hạ mà sau này mẹ Hạ hay khoe với mọi người “ Thằng Hạ hồi nhỏ giỏi lắm!” Hạ nói.

Má em ngày xưa trong thời sinh nở đã tâm sự với em rằng: “Đôi lúc má ước ao được như người đàn bà bình thường khác với bộ đồ bộ đi chợ, đằng này liên tù tì mặc áo bầu..” Lúc đó em thấy má em tội ghê luôn….



Mỗi ngày, một trận đòn.....

Hạ lên giọng.” Hổng biết ông Ba em ăn trúng cái giống gì mà cứ thích đánh đòn em…Sáng sớm đánh, trưa đánh, tối cũng đánh. Những chuyện bực mình trong lòng ở đâu đâu, là ổng cũng kiếm cớ để nhè thằng con đầu lòng này mà đánh…” Hic
Buồn cười lắm! Có những ngày tự dưng ổng hổng đánh, em nghĩ chuyện gì đây? Em nhìn ổng đi ra đi vô với ánh mắt nghi ngờ. Và có những lần em quyết định sáng sớm chọc cho ổng đánh trước mới cảm thấy đỡ lo…Bây giờ ổng không còn để đánh mình nên cũng nhớ ổng lắm…



Em thì có tật hay quên. Mà thời xưa nhà nghèo, ít học làm gì có giấy, bút để viết..mà cũng chả ai biết viết cái gì! Hàng ngày ông Ba hay  sai “ Hạ mày cầm tiền sang mấy cái quán…để mua….10 đồng ớt, 10 đồng đường, 10 đồng đậu v.v…nhen”.  Em lơn tơn vừa chạy vừa ngó lung tung..gặp cô Chín, dì Ba … hay hỏi “ Hạ mày đi đây đó!” Em trả lời” Dạ con,,,” là quên tuốt ông Ba dặn mua gì. Phải quay đầu chạy u về nhà hỏi ổng lại…thề là lãnh 1 trận đòn. Bị mãi như thế sợ quá, sau này khi chạy ra ngoài đường gặp cô Chín, dì Ba em liền nói trước “ Đừng hỏi con nghe!”…Thế là lại quên tuốt…Và, …..



CHUYỆN CỦA HẠ là thế, tôi ấn tượng lâu vì câu chuyện làm cho tôi nhớ lại thời thơ ấu gian khó của mình. Chiếc xe gần tới điểm kết thúc Thị trấn Lạc Tánh.Qua ô cửa kính xe, tôi nhìn lên những khoảng trời cao có những áng mây trắng trôi bồng bềnh với hình thù kì lạ…Tôi lầm bầm “ Đúng là mỗi cây, mỗi  hoa, mỗi người, mỗi cảnh”-  Hình như có 1 câu nói như  thế…


Tánh Linh, tháng 11/2004


                                                                            

Thứ Hai, 1 tháng 8, 2016

Tiếng vó ngựa….


Lóc cóc, lóc cóc…

Vó ngựa vẹt mòn thời gian

Sáng bóng mặt đá ngày lầm lũi
 
Tiếng lóc cóc thức đêm cổ tích

 Trang sách ố vàng ngày xửa, ngày xưa…”  
                        ( Thơ Trần HoàngVy)



                   Hồi còn nhỏ, xứ Tháp Chàm quê tôi nằm cách tỉnh lỵ Phan Rang chỉ vọn vẹn gần 5km, nhưng thật là dài. Dài bởi lẻ, đi xe ngựa là phương tiện rẻ tiện nhất nhưng lại…lóc cóc, lóc cóc. Xe ngựa ở quê tôi có tới 2 tầng, 1 tầng chở người, tầng trên chở hành lý giống như xe chở khách bây giờ. Thật ra những chuyến xe ngựa chạy đoạn Phan Rang – Tháp Chàm và một số nơi chính là để chở cá từ bến cảng Đông Hải đì về vùng nông thôn là chính. Tôi còn nhờ có những lúc xe chở quá nặng, người ngồi trên xe nhấp nhỏm khi xe chạy mặc dù cho anh nài ngựa la hét u xùm, con ngựa “ mất lái” chạy phang vô những căn nhà bên đường. Cả xe hoảng hốt vừa hét vừa cười…Hình ảnh này là tôi nhớ mãi, nhớ mãi…



Lớn lên tiếng vó ngựa lóc cóc theo tôi cùng năm tháng, lúc mặn , lúc nhạt. Có đôi khi bận bịu việc mưu sinh mà tôi quên bẳn đi những âm thanh nhiều  cảm xúc này. Thập niên 1980, khi công tác có dịp về quê tôi vẫn cố tìm những chiếc xe ngựa để đi lại đoạn này nhằm tìm lại cảm giác xưa. Thú thật cũng thực hiện được vài chuyến rồi… thưa dần. Nghề kinh doanh bằng xe ngựa dần dần bị nếp sống đô thị “ giết “ chết. Có người còn xem nó như là “ hung thần” dể gây ra tai nạn. Tôi lại nghỉ khác đi. Xe ngựa, giống như một bài thơ,một câu hát, một tác phẩm đẹp về mỹ thuật, về nhiếp ảnh trong cuộc sống của con người. Tại sao người ta không nghỉ một chút về vai trò lịch sử của nó nhỉ….






Phan Thiết, một đô thị du lịch, khách Tây, khách Ta ồn ào náo nhiệt , nhất là trong mùa du lịch. Nhưng có ai biết rằng nơi này cùng còn có những chiếc xe ngựa chạy ven thành phố. Hình như đâu còn 5-6 chiếc gì đó. Xe ngựa ở nơi này khác quê tôi. Nhỏ, gọn hơn nhưng cũng chạy nhanh như…xe đạp. Sàng sáng tôi lại cùng chiếc máy ảnh “ cóc” lặng lẻ tìm kiếm hình ảnh những chiếc xe như “ lóc ,cóc, lóc cóc” để nhớ lại chuyện ngày xưa, nhưng không xưa lắm…..


“..Leng keng mờ sáng
Lóc cóc chiều về
Nhạt nhòa ký ức
Những xe ngựa quê….”

( thơ của Hoàng Đình Huy Quan trong bài” Những xe ngựa quê”)