TẠ HOÀNG NGUYÊN, người thầy giáo mê ảnh

Năm 2017, mới khởi động đã gần nữa tháng thôi, nhưng giới nhiếp ảnh Việt Nam đặc biệt trong tổ chức Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam ( VAPA) đã mang ra một luồng gió mới : Xu hướng ảnh nghệ thuật phải thể được tính chân thật, phản ánh đúng hiện thực cuộc sống; phải trả về lại những khái niệm căn bản ban đầu nghệ thuật nhiếp ảnh là nghệ thuật của ánh sáng, của bố cục, ý ảnh, nội hàm những câu chuyện chứa trong từng bức ảnh và đặc biệt quan trọng là yếu tố Khoảnh Khắc luôn cần được tôn vinh và trở thành chủ lưu trong dòng chảy nhiếp ảnh hiện nay.v.v Những mong muốn trên theo tôi là chính đáng, bởi một thời gian dài xu hướng nhiếp ảnh nghệ thuật tạo dựng, sao chép ý tưởng, lạm dụng kỹ thuật…đã làm xói mòn lòng tin, cũng như tình yêu nhiếp ảnh của công chúng dành cho giới nhiếp ảnh và họ nghi ngờ “độ thật” của  nhiều bức ảnh được công bố. Hey, đáng lo ngại thât sự…

            Tôi không muốn đi sâu phân tích những nguyên do và muốn mượn trang BLOG cá nhân của tôi kể về những câu chuyện riêng của những nhà nhiếp ảnh cùng thời, cùng đam mê nhiếp ảnh, cùng trưởng thành từ chiếc máy ảnh sử dụng bằng những cuộn film là chính. Thời đó chúng tôi khó khăn vô cùng khi cho ra đời một tác phẩm ảnh nghệ thuật vì phải trải qua quá nhiều công sức và tiền bạc.v.v Có lúc cả đời, số lượng tác phẩm chỉ đếm trên đầu ngón tay, chứ không như bây giờ ….Một trong nhà nhiếp ảnh tôi muốn giới thiệu là anh TA HOÀNG NGUYÊN.

Đọc trong nhiều bài báo giới thiệu về anh tôi thích thú  bài viết của tác giả Khởi Huỳnh - Xin trích và chia sẻ những bức ảnh của tác giả  :

“Chuyện một nghệ sĩ tham gia nhiều lĩnh vực nghệ thuật bây giờ không còn là của hiếm nữa. Nhưng một người hoạt động ở 2 lĩnh vực không ăn nhập gì với nhau mà thành công cả hai xem ra cũng còn hơi lạ, bởi 1 bên thì bay bổng - lãng mạn, 1 bên thì nghiêm túc - mẫu mực, vậy mà anh đã khéo léo quyện 2 thứ vào nhau thành 1 tác phẩm tuyệt hảo. Người tôi đang nhắc tới đó là Thầy giáo - Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Tạ Hoàng Nguyên.

….Những tác phẩm của anh thật sự thu hút tôi ngay cái nhìn đầu tiên, bởi nó có cái gì đó gần gũi với mỹ thuật. Trong những tác phẩm đó có lẽ ấn tượng nhất là tác phẩm “Hoà bình - tuổi thơ”, nhân vật chính là các em thiếu nhi với gương mặt hồn nhiên, trong sáng đang gắn những cánh chim hoà bình lên hàng kẽm gai. Hai hình ảnh trái ngược nhau, cộng với sắc độ đen trắng tạo ra sự tương phản mạnh mẽ, đầy tính nhân văn.

Ðược biết, đây là tác phẩm đầu tiên gởi triển lãm và cũng là tác phẩm được nhiều giải thưởng nhất: Huy chương Vàng FIAP, Huy chương Bạc toàn quốc; sau này còn đạt thêm Giải B xuất sắc quốc gia; Giải Ðặc biệt Asahi Shimbun Nhật Bản và Giải thưởng Văn học - Nghệ thuật Phan Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau.

Xem nhiều tác phẩm của anh, tôi phát hiện ra những tác phẩm để đời của anh đa phần là về người lính và thiếu nhi, trong đó ấn tượng nhất là tác phẩm “Chiến tranh đã đi qua” và “Hoà bình - tuổi thơ” là 2 tác phẩm làm tôi suy nghĩ nhiều nhất. Bởi khi xem 2 tác phẩm này tôi có cảm nghĩ như mình đang đọc một bài văn nào đó mà kết thúc của nó rất "có hậu".

Sinh ra trong gia đình không có ai làm nghệ thuật, bản thân anh cũng chọn cho mình nghề giáo, cứ tưởng như vậy là an phận. Rồi tình cờ người bạn nhiếp ảnh tặng cái máy ảnh và hướng dẫn một số cơ bản để chụp. Cầm máy trong tay, nhiều đêm anh suy nghĩ mình không được học về chuyên môn nhiều, nếu chỉ chụp cơ bản như vậy biết chừng nào mới có tác phẩm đẹp. Vậy là anh tận dụng chuyên môn của mình từ những lần đọc thơ, văn, những lần lên lớp giảng bài. Những ánh mắt hồn nhiên của học trò… cứ hiện dần lên. Vậy là anh dùng giấy, viết vẽ ra ý tưởng, bố cục trước, khi đã vừa ý rồi thì mới dựng nhân vật. Tác phẩm “Hoà bình - tuổi thơ” là 1 minh chứng.

Anh cho biết, dù không được may mắn như những đồng nghiệp là được học bài bản hay chí ít cũng là con nhà tông, nhưng trong cái thiệt thòi đó cũng có cái lợi cho mình là anh không đi theo lối mòn hay khăng khăng theo một quy trình chụp nào đó mà anh vô tư sáng tạo. Anh kể, có lần anh chụp 1 tác phẩm gởi triển lãm, theo thông thường của những người có "trường lớp" thì điểm mạnh nằm ở giữa, điểm phụ nằm xung quanh, còn anh thì làm ngược lại, vậy mà vô giải luôn rồi còn được ban giám khảo nhận xét là sáng tạo, phá cách.

TRẢ LỜI PHỎNG VẤN.

NSNA Tạ Hoàng Nguyên:

- Theo anh, giữa chụp ảnh khoảnh khắc với sắp đặt thì cái nào lợi thế hơn?

NSNA Tạ Hoàng Nguyên: Mỗi cái có ưu thế riêng. Khoảnh khắc mang tính báo chí rất cao, nhưng hạn chế là không lặp lại. Còn sắp đặt thì tính tư tưởng chủ đạo của mình nó chuẩn bị sẵn, nhiều ngày nhiều tháng, thậm chí cả năm, cho nên nó chỉn chu, sạch. Nhưng nó vẫn có hạn chế là không phải lúc nào cũng được như ý, bởi nó còn lệ thuộc vào không gian, thời gian. Theo tôi, 2 thứ đó phải có tính cộng hưởng. Suy cho cùng, bản chất nhiếp ảnh vẫn là chụp tại chỗ và phải thực, ảo là ảo trong tư tưởng thôi. Theo xu hướng bây giờ thì ảnh nghệ thuật cũng phải có tính báo chí và ngược lại ảnh báo chí cũng phải có nghệ thuật thì tác phẩm mới bay cao.

- Anh thấy các NSNA trẻ bây giờ như thế nào? Và anh có lời khuyên gì?

NSNA Tạ Hoàng Nguyên: Các bạn bây giờ rất giỏi, kỹ thuật tốt, nhanh nhạy, thuận lợi, tốp già tụi tui theo không nổi đâu. Nhưng tuổi trẻ thì muốn đánh nhanh, thắng nhanh (cái đó là mặt hạn chế trong tất cả lĩnh vực nghệ thuật), như vậy thì không chỉn chu. Nếu như mấy em chậm lại, tư duy một chút và tự trọng một chút, sẽ có tác phẩm tốt. Tôi từng đi chấm thi, thấy sự thụt lùi lạ đời. Có những tác phẩm đã có hàng chục năm bây giờ chụp lại, mặc dù rất đẹp.

Tóm lại, chụp như thế nào thì có thể người này chỉ người kia, còn chụp cái gì thì không ai dạy hết. Cho nên cái thiếu bây giờ là thiếu chụp cái gì, bởi hiện tượng, sự vật xảy ra là do khách quan, nhưng khi chụp thì phải chủ quan của người chụp. Cái hay của nghệ sĩ là biết lựa chọn.

(NSNA Tạ Hoàng Nguyên hiện là Trưởng Đài Truyền thanh - Truyền hình TP Cà Mau, Uỷ viên Thường vụ kiêm Trưởng Ban Kiểm tra Hội NSNA Việt Nam. Tước hiệu:  E.VAPA (Nghệ sĩ Xuất sắc Việt Nam); ES.VAPA (Nghệ sĩ Cống hiến đặc biệt); E.FIAP (Nghệ sĩ Ưu tú FIAP).

Các giải thưởng:

“Hoà bình - tuổi thơ”, Huy chương Vàng FIAP, Huy chương Bạc toàn quốc, Giải B xuất sắc quốc gia, Giải Đặc biệt Asahi Shimbun Nhật Bản, Giải thưởng VHNT Phan Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau.

“Chiến tranh đã đi qua”, Giải B xuất sắc quốc gia.

“Mùa chiếu”, Huy chương Đồng ĐBSCL, Huy chương Asahi Shimbun Nhật Bản.

 “Những cánh hoa biển”, Huy chương Asahi Shimbun Nhật Bản.

Cùng nhiều giải thưởng giá trị khác.)