LANG THANG: XỨ NẪU PHÚ YÊN

Những chiếc xe ngựa nay đã hiếm, nhưng còn ở làng quê tỉnh Phú Yên

Ngày này năm ngoái tôi về thăm Phú Yên, tôi cứ thắc mắc vì sao người ta hay gọi xứ này là xứ “ Nẫu”. Và nhiều người ở Phú Yên cũng đã tự nhận” Tôi dân xứ Nẫu”. Tôi bèn lục tung tư liệu của ông “ Thánh” Google thì đọc được một đoạn như sau :

Tháp Nhạn

+… Hơn 400 năm trước, 3.000 lưu dân miền Thanh - Nghệ đã theo Phù Nghĩa hầu Lương Văn Chánh - được coi là vị khai quốc công thần của Phú Yên - vào đây mở cõi. Cha ông thuở nào đã gửi gắm nguyện ước về một tương lai giàu có và yên bình vào những tên làng, tên xã nơi biên viễn trời nam. Rất nhiều tên làng ở đây được bắt đầu bằng chữ Phú, chữ An. Do đặc điểm vùng đất mới còn hoang hóa, dân cư thưa thớt, các đơn vị hành chính ở đây có những nét đặc thù. Dưới cấp huyện có cấp thuộc, dưới thuộc là các đơn vị hành chính như phường, nậu. Nậu là tổ chức quản lý của nhóm nhỏ cùng làm một nghề, người đứng đầu gọi là đầu nậu, ví như "nậu nguồn" là nhóm người khai thác rừng, "nậu nại" chỉ nhóm người làm muối... Sau này, các đơn vị hành chính đó bị xóa bỏ, khái niệm "nậu" chỉ dùng để gọi người đứng đầu một nhóm người. Vùng Bình Định - Phú Yên không phân biệt rạch ròi cách phát âm, vậy nên “nậu” được đọc thành “nẩu” và sau này biến thành “nẫu”. Ngôn ngữ xứ Nẫu có nhiều từ rất độc đáo, đặc trưng không lẫn vào đâu được, cứ nghe đến “nẫu”, "dzẫy ngheng" (vậy nhé), "dzẫy á" (vậy đó) phát âm nặng trịch, chỉ thoảng qua cũng đủ khiến những người xứ nẫu đi xa chất chứa niềm nhớ quê.

Những chiếc xe ngựa nay đã hiếm, nhưng còn ở làng quê tỉnh Phú Yên

+ Người Phú Yên thường phát âm ra âm sắc rất nặng của người dân vùng duyên hải miền trung như chứa gió biển và cát nóng, thể hiện đậm đà khí chất dân xứ Nẫu: cần mẫn, hiền lành, mà dí dỏm, phóng khoáng,…+

Tôi nhiều lần đến Phú Yên, chung qui lại là do tôi yêu mến xứ này, xứ mà người ta còn gọi theo tên một bộ phìm “hoa vàng cỏ xanh" . Những đia danh tôi đã từng đến như Gành Đá Đĩa, nhà thờ Bằng Lăng, đầm Ô Loan; vịnh Xuân Đài, vịnh Vũng Rô; thăm làng chài với nghề câu cá ngừ đại dương, đi dọc con sông Ba…Chuyến đi tháng 11 năm nay, tôi quyết định đi ngược về miền núi Phú Yên với huyện trồng lúa Phú Hòa. Bởi anh cũng biết lịch sử từ xưa đến nay Phú Yên vẫn là một vựa lúa lớn nhất vùng cực nam Trung bộ của VN.Thich nhất vẫn là hình ảnh những những con kênh, mương chạy dọc theo chân những thửa ruộng khô, nhưng ngôi làng quê ngói đỏ và những lũy tre làng và yêu nhất khi bắt gặp những cụ ông, cụ bà và những cô gái miệt quê chân chất, hồn hiên khi biết tôi chụp ảnh.Họ đều cười khanh khách nghe vang trời...

Nông thôn Phú Yên bây giờ tuy vẫn còn nghèo những đã khởi sắc với những con đường nhựa thẳng tênh. Và, tôi đã bắt gặp làng nghề bó chổi MỸ THÀNH nằm ở xã Hoà Thắng, huyện Phú Hòa

Thôn nữ xứ lúa của Phú Yên

+ Nghề bó chổi (từ nguyên liệu cọng dừa và đót) ở thôn Mỹ Thành, tồn tại và phát triển trên 50 năm dưới hình thức các hộ tự bỏ vốn mua nguyên liệu, tự tổ chức sản xuất và tìm thị trường tiêu thụ.

Theo số liệu khảo sát mới đây, Mỹ Thành hiện có 243 hộ, trong đó 115 hộ làm nghề bó chổi với tổng số 350 lao động. Thu nhập trung bình từ 600.000- 800.000 đồng/người/tháng. Lực lượng chính của làng nghề là lao động nữ. Hiện nay, sản phẩm của làng nghề này có thị trường tiêu thụ khá rộng, mang lại thu nhập chính cho người dân. Cây chổi đót Mỹ Thành bây giờ có mặt ở khắp các tỉnh Nam Trung Bộ. Trước đây, chổi đót được sản xuất nhỏ lẻ với số lượng ít và chỉ tiêu thụ ở chợ Tuy Hòa hoặc bán dạo thôi. Nhưng nhờ sự nỗ lực tìm kiếm của các hộ sản xuất, thị trường đã được mở rộng. Bây giờ nhà nào cũng tìm được mối riêng cho mình nên chỉ tập trung sản xuất và giao hàng càng nhiều càng tốt. Người dân làng nghề cho biết bây giờ không phải lo đầu ra nữa, chỉ lo làm sao có nhiều vốn để mua đót về trữ, sản xuất quanh năm