Thứ Năm, 23 tháng 11, 2017

XỨ NẪU PHÚ YÊN


Về thăm Phú Yên nhiều lần, tôi cứ thắc mắc vì sao người ta hay gọi  xứ này là xứ “ Nẫu”. Và nhiều người ở Phú Yên cũng đã tự nhận” Tôi dân xứ Nẫu”. Tôi bèn lục tung tư liệu của ông “ Thánh” Google thì đọc được một đoạn như sau :







+… Hơn 400 năm trước, 3.000 lưu dân min Thanh - Ngh đã theo Phù Nghĩa hu Lương Văn Chánh - được coi là v khai quc công thn ca Phú Yên - vào đây m cõi. Cha ông thu nào đã gi gm nguyn ước v mt tương lai giàu có và yên bình vào nhng tên làng, tên xã nơi biên vin tri nam. Rt nhiu tên làng đây được bt đu bng ch Phú, ch An. Do đc đim vùng đt mi còn hoang hóa, dân cư thưa tht, các đơn v hành chính đây có nhng nét đc thù. Dưới cp huyn có cp thuc, dưới thuc là các đơn v hành chính như phường, nu. Nu là t chc qun lý ca nhóm nh cùng làm mt ngh, người đng đu gi là đu nu, ví như "nu ngun" là nhóm người khai thác rng, "nu ni" ch nhóm người làm mui... Sau này, các đơn v hành chính đó b xóa b, khái nim "nu" ch dùng đ gi người đng đu mt nhóm người. Vùng Bình Đnh - Phú Yên không phân bit rch ròi cách phát âm, vy nên “nu” được đc thành “nu” và sau này biến thành “nu”. Ngôn ng x Nu có nhiu t rt đc đáo, đc trưng không ln vào đâu được, c nghe đến “nu”, "dzy ngheng" (vy nhé), "dzy á" (vy đó) phát âm nng trch, ch thong qua cũng đ khiến nhng người x nu đi xa cht cha nim nh quê.







+ Người Phú Yên thường phát âm ra âm sc rt nng ca người dân vùng duyên hi min trung như cha gió bin và cát nóng, th hin đm đà khí cht dân x Nu: cn mn, hin lành, mà dí dm, phóng khoáng,…+

Hơn 5 lần tôi đến Phú Yên và chụp ảnh với nhiều góc độ khác nhau. Khi thì là du khách, khi thì là nhà báo, khi thì đi làm thuê với thận phận “ Ban giám khảo” bộ môn nhiếp ảnh…Tất cả những chuyến đi, nhìn chung lại tôi yêu mến xứ này, xứ mà người ta còn gọi theo tên một bộ phìm “hoa vàng c xanh" .  Những đia danh tôi đã từng đến như Gành Đá Đĩa, nhà thờ Bằng Lăng, đầm Ô Loan; vịnh Xuân Đài,  vịnh Vũng Rô; thăm làng chài với nghề câu cá ngừ đại dương, đi dọc con sông Ba…Chuyến đi tháng 11 năm nay, tôi quyết định đi ngược về miền núi Phú Yên với huyện trồng lúa Phú Hòa. Bởi anh cũng biết lịch sử từ xưa đến nay Phú Yên vẫn là một vựa lúa lớn nhất vùng cực nam Trung bộ của VN. Tiếc là về xứ NẪU lần này lại gặp những cảnh đời tang hoang của vựa lúa sau mùa gặt bị cơn bão Demrey vùi dập. Nhưng tôi vẫn thích những những con kênh, mương chạy dọc theo chân những thửa ruộng khô, nhưng ngôi làng quê ngói đỏ và những lũy tre làng và yêu nhất khi bắt gặp những cụ ông, cụ bà và những cô gái miệt quê chân chất, hồn hiên khi biết tôi chụp ảnh.Họ đều cười khanh khách nghe vang trời...

Nông thôn Phú Yên bây giờ tuy vẫn còn nghèo những đã khởi sắc với những con đường nhựa thẳng tênh. Và, tôi đã bắt gặp làng nghề bó chổi MỸ THÀNH nằm ở xã Hoà Thng, huyn Phú Hòa 

















+ Ngh bó chi (t nguyên liu cng da và đót) thôn M Thành, tn ti và phát trin trên 50 năm dưới hình thc các h t b vn mua nguyên liu, t t chc sn xut và tìm th trường tiêu th.

 Theo s liu kho sát mi đây, M Thành hin có 243 h, trong đó 115 h làm ngh bó chi vi tng s 350 lao đng. Thu nhp trung bình t 600.000- 800.000 đng/người/tháng. Lc lượng chính ca làng ngh là lao đng n. Hin nay, sn phm ca làng ngh này có th trường tiêu th khá rng, mang li thu nhp chính cho người dân. Cây chi đót M Thành bây gi có mt khp các tnh Nam Trung B. Trước đây, chi đót được sn xut nh l vi s lượng ít và ch tiêu th ch Tuy Hòa hoc bán do thôi. Nhưng nh s n lc tìm kiếm ca các h sn xut, th trường đã được m rng. Bây gi nhà nào cũng tìm được mi riêng cho mình nên ch tp trung sn xut và giao hàng càng nhiu càng tt. Người dân làng nghề cho biết bây gi không phi lo đu ra na, ch lo làm sao có nhiu vn đ mua đót v tr, sn xut quanh năm












.  
PHÚ YÊN - XỨ "NẪU" VẪN LÀ MỘT ĐỊA CHỈ TÔI THÍCH ĐẾN CHO ĐẾN TẬN BÂY GIỜ....



Thứ Hai, 20 tháng 11, 2017

QUA ĐÈO CẢ …


                                  Đèo Cả, một con đèo lớn ở miền Trung nước ta và chúng tôi đã đi qua lại con đèo này đã nhiều lần. Chuyến đi giữa tháng 11 năm nay trở lại đèo cả lần này có những khác biệt là chúng tôi muốn trở lại con đèo để thăm và nhìn lại thực trạng đời sống một bộ phận ngư dân bị cơn bão Demrey ( số 12) tàn phá vừa qua, nhất là những vùng lồng bè nuôi tôm hùm,…để nuôi sống và làm giàu cả một vùng đất mà chúng tôi đã có dịp ngắm qua. Vả lại, chuyến đi có một điểm mới là con đường hầm xuyên suốt từ đèo Cổ Mã, xuyên qua đèo Cả đã mới thông tuyến nên chỉ cần hơn 10 phút là đã vượt ranh giới giữa 2 tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên. Nhưng không, chúng tôi vẫn quyết đi trên con đường đèo ra ngã Phú Yên và sau đó sẽ trở về bằng con đường hầm để có cảm giác mới lạ cho 1 chuyến đi. Tôi ngạc nhiên nhất là có rất nhiều xe tải vẫn bò chạy trên đèo mà không qua hầm. Anh tài xế bạn tôi trả lời “ Họ phải né đóng tiền qua hầm đó anh, chí ít là kiếm được chút tiền ăn cơm…”

Hình ảnh trên đèo Cả :





( Đèo C là mt trong nhng đèo ln và him tr ti min Trung Vit Nam . Đèo cao 333 m, dài 12 km, ct ngang qua dãy núi Đi Lãnh ch giáp ranh ca hai tnh Phú Yên (huyn Đông Hòa) và Khánh Hòa (huyn Vn Ninh), trên Quc l 1A . Hin nay đã có hm đường b Đèo C thay thế cho đèo hin hu, toàn b đường dn và 2 hm chính dài 13,5 km.
Lịch sử có ghi đây là ranh gii gia Đi Vit và Chiêm Thành t năm 1471 đến 1653. Trong cuc nam tiến ca Đi Vit, đa thế him tr ca khu vc đã khiến vua Lê Thánh Tông dng chân ti đây năm 1471. Sau đó, vua Lê Thánh Tông đã to mt tiu vương quc ti Phú Yên làm vùng đm tên là Hoa Anh. Vì là v trí ranh gii, nhiu cuc xung đt gia Đi Vit và Chiêm Thành đã xy ra ti đây
Vào nhng năm 1771-1802, nhiu cuc giao chiến gia chúa Nguyn Ánh và anh em nhà Tây Sơn cũng đã xy ra ti đây. Trong tháng 1 năm 1947, đèo C tr thành chiến trường gia quân Pháp và Vit Minh.Tên "Đèo C" có khi Pháp đang xây Quc l 1A.

Năm 1997 ranh gii gia hai tnh Phú Yên-Khánh Hoà được phân chia t chân Đá Đen kéo dài theo đường phân thu đến đnh Hòn Nưa. Và Vũng Rô thuc đa phn Phú Yên.)










                   Từ trên đoạn đèo cả, chúng tôi mới có dịp nhìn toàn cảnh vụng vịnh Đại Lãnh xinh đẹp với trên bến dưới thuyền. Từ đèo Cả chúng tôi mới thấy được toàn cảnh vịnh Vũng Rô tan thương sau bão và những nổ lực hồi sinh lại nghề của bà con ngư dân. Và chúng tôi đã chụp nhiều ảnh về những cảnh đẹp thiên nhiên, những bức ảnh miêu tả cảnh tan hoang của vùng đất sau bão…Những trải nghiệm này đã giúp cho chuyến đi chúng tôi có nhiều rung động  tận đáy lòng và muốn chia sẻ cùng bạn bè

Hình ảnh đi xuyên hầm Đèo Cả




















Vũng Rô là mt vnh nh nhưng xinh đp thuc xã Hòa Xuân Nam, huyn Đông Hòa, tnh Phú Yên, nm ngay sát rìa dãy núi Đèo C. Vnh là ranh gii t nhiên trên bin gia Phú Yên vi Khánh Hòa.
Vũng Rô nm tiếp giáp vi bin Đi Lãnh thuc vnh Vân Phong, tnh Khánh Hòa. Vnh Vũng Rô có din tích 16,4 km² mt nước, được 3 dãy núi cao che chn là Đèo C, Đá Bia và Hòn Bà t 3 phía Bc, Đông và Tây. Phía Nam vnh là đo Hòn Nưa cao 105 m như 1 pháo đo canh gác, trên đo có ngn đèn bin ln.

Vũng Rô xưa kia là 1 đa ch tiếp nhn vũ khí bí mt t min Bc chuyn vào qua nhng chuyến tàu không s lch s. T năm 1964 đến năm 1965, Vũng Rô đã tiếp nhn 4 chuyến tàu cp bến an toàn, đưa được hàng ngàn tn vũ khí đn dược chi vin cho chiến trường Nam Trung B và Tây Nguyên. Vnh Vũng Rô hùng vĩ và nên thơ

Hình ảnh vịnh Vũng Rô trước cơn bão Demrey










Hình ảnh vịnh Vũng Rô sau cơn bão Demrey:











XỨ NẪU PHÚ YÊN

Về thăm Phú Yên nhiều lần, tôi cứ thắc mắc vì sao người ta hay gọi  xứ này là xứ “ Nẫu”. Và nhiều người ở Phú Yên cũng đã tự nhận” Tôi ...