Thứ Bảy, 16 tháng 12, 2017

HẠN ĐIỀN và CÂU CHUYỆN CỦA 10 NĂM TRƯỚC


Vẫn thói quen cũ, đọc báo lại miên man chuyện đời…Cầm tờ báo Tuổi Trẻ sáng  nay thứ bảy 16 tháng 12 năm 2017, trên trang nhất của tờ báo giựt 1 tít lớn: “ BỎ HẠN ĐIỀN ĐỂ LÀM ĂN LỚN”  nói về 1 dự thảo của Bộ Tài nguyên – Môi trường đang công bố để lấy ý kiến dân về chuyện này. Thế là tôi lại nhớ một câu chuyện cũ đã 10 năm trước đây : Câu chuyện ông Sáu Đức.

Ông Nguyễn Lợi Đức ( Sáu Đức)


 Hơn 10 năm trước, ông  Nguyễn Lợi Đức tên hay gọi là Sáu Đức , một nông dân ham làm giàu đã bỏ quê lên vùng tứ giác Long Xuyên, nơi hàng năm bị nước lũ tràn về trắng đồng và nhiểm phèn nặng để thực hiện một giấc mơ làm giàu từ đất nông nghiệp. Và ông đã giàu thật, nên chúng tôi gồm Kim Sơn, Hữu Thành và anh Thanh Tùng lọ mọ xuống đất An Giang để tìm hiểu viết bài sau khi đăng kí với tòa soạn Báo Ảnh VN.  Từ trung tâm huyện Tri Tôn (tỉnh An Giang) đi theo quốc lộ N2 hướng về Vàm Rầy chừng 15km là tới khu vực cầu Chữ U (ấp Ninh Phước, xã Lương An Trà). Hai bên đường nhựa là đồng ruộng xanh mát mút tận chân trời , nhà cửa đông vui. Chúng tôi vô cùng thích thú bởi khung cảnh này từ lâu đã không có trên những cánh đồng lúa trên đất nước ta.






-          Bây giờ thấy vậy chớ năm 1993 vùng này vẫn còn khỉ ho cò gáy. Vậy mà hồi đó tôi dám lội vô đây mua đất làm ruộng. Nghĩ lại cũng gan cùng mình- ông Nguyễn Lợi Đức nói thú thật với chúng tôi bởi vùng đất này hoang vu đã bao nhiêu người đến rồi lại bỏ đi. Chỉ duy nhất ông dám “ cấm trụ” nơi này.
-         Anh có bao nhiêu hec ta ruộng?
-         Khoảng 200 ha đó anh. Nhưng thôi anh đừng viết lên báo phiền phức cho tôi lắm!
-         Tôi :  ????????
-         Anh biết không, vì mức hạn điền nhà nước chỉ cho 1 hộ 2ha. Như vậy với 200 ha tôi phải nhở khoảng 100 hộ đứng tên chủ đất, mặc dù ruộng của họ tôi đã mua và trả tiền rồi. Nếu họ có ý định gì thì tôi THUA chắc luôn đó anh. Ai dám bảo vệ mình?
-         Vì sao anh liều vậy?
-         Không liều sao giàu được anh. Muốn có lúa gạo xuất khẩu theo chủ trương của Nhà nước thì phải tích tụ đất. Sau hành trình gian nan tích tụ bằng phương pháp mua lẻ đất ruộng , đất hoang hóa  trong vòng 2 năm trời, anh Sáu cho san phẳng hết mặt đất nhờ trường đại học nông nghiệp Cần Thơ thuê chuyên gia Nhật dùng máy hiện đại cân chỉnh mặt bằng và  tạo thành 6 ô ruộng / 200 ha. Chính vì vậy, đến ruộng của anh sáu mùa lúa chính, chúng tôi chỉ thấy một cánh đồng lúa chín mênh mông bát ngát đúng như nghĩa đen “ cánh đồng cò bay thẳng cánh “ ngày xưa. Tất cả các công đoạn cày bùa, gieo hạt, chăm sóc , thu hoạch và vận chuyển ở cánh đồng anh Sáu đều làm bằng máy mọc hiện đại.













Câu chuyện anh Sáu Đức khi chúng tôi đến đã là năm 2007. Tôi và anh Kim Sơn đã có những tranh luận hết sức sôi nổi cũng như ấn tượng về một nông dân đậm chất miền nam, chân chất lại muốn khát khao làm giàu ngày trong thời nhà nước chưa khuyến khích!
-         Tôi hỏi anh Kim Sơn: Như vậy có gọi là “ Địa Chủ” như trong nghị quyết không anh?
-         “ Vô lí thật, người ta bỏ công sức, tiên bạc, trí tuệ để làm giàu..mà tại sao không ủng hộ chứ!” Anh Kim Sơn bức xúc còn hơn tôi.

Sau này về viết bài để đăng bào, chúng tôi phải tìm kiếm từ ngữ nhẹ nhàng để lách câu chuyện nói về một nông dân làm giàu để được đăng bào. Chứ bản chất của câu chuyện anh Sáu Đức là tích tụ ruông đất – một cách làm SAI chính sách lúc đó. Hôm nay, đã 10 năm rồi….Nhà nước mới chính thức lấy ý kiến dân…về TÍCH TỤ ĐẤT

QUÁ LÂU CHO MỘT CHỦ TRƯƠNG ĐỂ LÀM GIÀU CHO ĐẤT NƯỚC – Tôi nghĩ vậy.







Thứ Sáu, 15 tháng 12, 2017

Khi nhiếp ảnh nghe THƠ.


  


Tôi và anh Trần Duy Lý quen nhau đã lâu, hình như gần 40 năm thì phải. Anh quê Hà Tĩnh, tôi Ninh Thuận; tôi nhà báo + nhiếp ảnh, anh  cũng nhà báo + nhà thơ. Cả hai lại có duyên gặp nhau tại Phan Thiết , tôi học ở anh rất nhiều về cách sống ở đời qua từng câu chuyện dài. Tôi thích thơ anh vì nó rất đời và đầy tính triết lý sống và đôi lúc gai góc nữa…Anh còn có 1 sở thích là Bình Thơ. Hôm qua ngồi nhâm nhi bên cốc cà phê bụi, tôi đọc “ Đến với bài thơ hay: DIÊM…Của nhà thơ Vũ Quần Phương” đăng trên báo Văn Nghệ số….Tôi quyết định, đưa anh lên Blog “ Lang Thang”

Bài thứ 1


Đến với bài thơ hay: DIÊM
Của nhà thơ Vũ Quần Phương



                             DIÊM
      
                                 Que diêm sống
                                 Khi đang chết

                                 Nằm trong hộp tối bao nhiêu ngày
                                 chỉ để một phút giây
                                 bừng sáng

                                 Ánh sáng đang ở đâu ?

                                 Không ở gỗ
                                 Không ở chất diêm sinh
                                 mà ở phút giây rùng mình
                                 va chạm
                                                                    Vũ Quần Phương

          Một que diêm hay một hộp diêm đi nữa thì có gì mà thành thơ ? Ấy vậy mà với một nhà thơ lớn thì đã trở  thành thơ, hơn thế nữa còn là một triết luận về lẽ đời, sống chết.
          Bài thơ chỉ có hai khổ thơ, ở giữa là một câu hỏi bắc cầu cho khổ thơ thứ hai
          Bí quyết để có bài thơ Diêm nằm ở “phút rùng mình va chạm”. Rõ ràng sự va chạm để tạo ra phút giây bừng sáng và nhà thơ đã chộp lấy để cấu tứ nên bài thơ. Cái mà nhà văn Ma Văn Kháng đã có hẳn một tập tiểu luận, ký sự có tựa đề Phút giây huyền diệu được giải thưởng của Hội nhà văn Việt Nam năm 2013. Bằng rất nhiều dẫn dụ khi tiếp xúc và làm việc với các nhà thơ, nhà văn lớn, nhà văn Ma Văn Kháng đã đúc rút:…“Rất nhiều nhà văn, nhà thơ ở nước ta đã bắt đầu và sau đó hình thành tác phẩm của mình bằng những tia chớp ngẫu sự nọ”.
          Vâng ! Phút rùng mình va chạm chính là cảm xúc làm nên sự bừng sáng của que diêm.
          Bài thơ ngắn gọn không những chặt chẽ về cấu trúc mà ý tình cũng rất sâu xa. Cầm que diêm trên tay bất chợt tạo đề tài cho nhà thơ, rõ ràng “nhân gặp mà được đề” rồi từ cầm que diêm để quẹt, sự va chạm làm cho que diêm bừng sáng gây cảm hứng cho nhà thơ, cái đó gọi là “nhân đề mà được tình, rồi từ nhân tình mà được ý ”, nhà thơ đã lập ý “ que diêm sống khi đang chết” nghe đơn giản mà thật sâu xa vì nó không chỉ là chuyện que diêm mà là chuyện con người, chuyện cuộc đời; chuyện về cái lẽ sống chết…Sống nhiều, sống ít không quan trọng mà quan trọng hơn cả là sự tỏa sáng, có ích cho đời…
          Cuối cùng nói đến “nhân ý mà được lời”. Lời bài thơ rất ngắn gọn, đơn giản, không cầu kỳ, ai đọc cũng có thể hiểu được, vậy mà ý tứ sâu xa của bài thơ thì thật đáng nể
          Qua bài thơ Diêm của nhà thơ Vũ Quần Phương tôi lại nhận ra thông thường những tác giả lớn họ thường đi vào những đề tài nhỏ, ngược lại có những bài thơ tựa đề rất lớn mà không nói được điều gì lớn lao, thậm chí nhạt thếch, sáo mòn.../-


Bài thứ 2


Nhân quả trong cõi phù du
          một cuốn sách hay dành cho mọi người




Cầm trên tay cuốn sách Nhân quả trong cõi phù du của Hòa thượng Thích Thiện Đạo và Thích Nữ Viên Thắng buộc tôi nhớ tới câu nói  của người xưa: “Đọc sách hay làm cho thân ta ít lỗi”

Vâng! Nhân quả trong cõi phù du là một cuốn sách hay về nội dung. Hay hơn nữa là đẹp về hình thức nhờ N.X.B Đồng Nai làm việc với nghệ sỹ nhiếp ảnh Hữu Thành khi xem trên mạng về bức ảnh nghệ thuật Ngàn năm mây trắng mà Hòa thượng Thích Thiện Đạo cùng với Sư cô Thích Nữ Viên Thắng tâm đắc với bức ảnh nghệ thuật đó, thỏa thuận với nghệ sỹ nhiếp ảnh Hữu Thành lấy làm bìa cho cuốn sách.

Tôi nói với nhà nhiếp ảnh Hữu Thành, thế là anh có cơ duyên lớn rồi đấy vì tấm ảnh của anh đã làm nền cho một cuốn sách hay; ngàn năm mây trắng bay bay là quy luật tự nhiên, còn nhân quả là quy luật cuộc đời, quy luật con người. Tất cả đó làm nên quy luật muôn đời.

Nói về nội dung cuốn sách thì bằng những câu chuyện, những tấm gương của người xưa rất sinh động, Hòa thượng Thích Thiện Đạo cùng với Sư cô Thích Nữ Viên Thắng đã trích dẫn thì dù bất cứ ai đọc cũng đều chọn con đường hướng thiện.

Tôi tâm đắc với bài viết của Thích Nữ Viên Thắng: Nhạc Trịnh qua cách nhìn Phật giáo… Chả là Trịnh Công Sơn đã viết: Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui/ Chọn những bông hoa và những nụ cười… và khi được phỏng vấn, nhạc sỹ đã trả lời:
“Tôi đang cố gắng quên Phật giáo như một tôn giáo. Tôi muốn đó là thứ triết học siêu thoát mà ai cũng cần phải học, ngay cả những người thuộc tôn giáo khác…”
Cũng từ lẽ đó mà ngẫm nghĩ về câu nói thật chí lý của Sư cô Thích Nữ Viên Thắng:

Đời không đạo, đời vô liêm sỷ
Đạo không đời, đạo dạy cho ai.




Những bài thơ tiêu biểu của anh Trần Duy Lý

TRÒ CHUYỆN VỚI NGƯỜI CÂU KHƠI

Biển chẳng giả đâu anh
Thật như đời vậy đó
Thật – giả ở người thôi
Sống nhiều anh sẽ rõ…

Tôi biết từng ngọn gió
Tôi thuộc từng màu mây
Biển dự báo thiệt hay
Ngày nào không bão tố…

Loại tăm nào nhiều cá
Màu nước nào nông sâu
Rạng nào sẽ buông câu
Sống nhiều anh sẽ rõ…

Cả cuộc đời tôi đó
Gắn bó nghề câu khơi
Sống với nước với trời
Làm sao chê biển giả?

Trách mình còn dốt quá
Chưa biết cả nông sâu
Chưa nhuyễn với sắc màu
Nên nhìn đâu cũng giả!





NGHĨ VỀ MỘT CÂU NÓI CỦA NGƯỜI XƯA
(Con Vua cũng thua con Phật)

Rồi con Vua cũng thua con Phật
Dẫu một thời sự thật đắng cay
Dẫu một thời chim lặng tiếng trong cây
Và trăm việc thường ngày trên vai gầy mẹ gánh.

Mẹ tần tảo nuôi con không quản gì mưa nắng
Và dạy con nên người bằng chính chữ Tâm
Con của mẹ giờ tóc nhiều sợi bạc
Đã vượt qua bao sóng gió thăng trầm!

Mẹ! mẹ ơi! Con vua cũng thua con Phật
Câu nói người xưa giờ con thấy thật rồi
Câu nói người xưa, giản dị ít lời
Mà mãi đến cuối đời con mới hiểu!





Thứ Ba, 12 tháng 12, 2017

BOM NAPAN KHÔNG HỦY DIỆT ĐƯỢC SỰ SỐNG


Tôi thích tựa đề bài viết mà anh Quang Minh vừa gởi cho tôi cùng với bộ sưu tập ảnh đầy chất đời của anh. Trong cái thời buổi mà trên thế giới người ta hăm dọa phóng tên lửa, đánh bom tự sát…nhằm giết chóc con người lẩn nhau thì cái tựa “ Bom napan không hủy diệt được sự sống” của anh quả thật quá thời sự, tuy là một câu chuyện đã cũ.



Biết anh đã lâu vì cùng ngành TTXVN, nhưng nếu ngoài đời ai cũng bắt gặp một Quang Minh hiền lành, dễ mến và lúc nào cũng cười…Nhưng trong nhiếp ảnh ( anh là phóng viên ảnh kì cựu của TTXVN, Báo ảnh VN) thì sẽ thấy được một Quang Minh nhạy bén, sắc xảo  với những góc nhìn tinh đời, nhất là những bức ảnh chộp khoảnh khắc trong những đời sống mà anh gặp được trong suốt hành trình tìm kiếm của mình. Anh Quang Minh đã có hơn 40 năm liền theo nghiệp ảnh báo chí và nghệ thuật  rất nhiều bức ảnh của ảnh có giá trị về nghệ thật và báo chí hiện còn lưu giử trong kho tàng ảnh của cơ quan TTXVN . Nhưng đức tính khiêm tốn, nhường nhịn trước đám đông khiến có những lúc anh “ mờ mờ” trước những kiểu cách của những nhà nhiếp ảnh hay khoe khoang, tự cao tự đại mặt dù, tôi biết anh vẫn là một nhà nhiếp ảnh LỚN.










 -          Tôi hỏi anh Quang Minh : anh kể về bức ảnh chân dung “Kim Phúc,cô gái Napan sau 34 năm ”
-          Anh kể : Bức ảnh được hai giải thưởng
*Huy chương Bạc Báo Chí Quốc tế OIJ 1986
* Giải Nhất Liên hoan ảnh Nghệ thuật TPHCM 1986
“ Năm 1983 cơ quan TTXVN cử hai phóng viên Nguyễn Đình Khuyến( Trưởng phân xã TTXVN tại TPHCM) và Trần Quang Minh(Phóng viên ảnh) làm bài về  Phan thị kim Phúc,nạn nhân bom Napan của Mỹ vào năm 1972 (Mùa Hè Đỏ lửa)tại Trảng Bàng Tây Ninh .Trong năm 1983 bài về Kim Phúc đã được đăng trên Báo ảnh Việt Nam.
Trong cuốn Nhiếp ảnh Phê bình và tiểu luận của nhà báo Lê Phức do nhà xuất bản Thông tấn xã phát hành 2002 ( ông Lê Phức lúc này là Tổng biên tập Báo Ảnh Việt Nam,Tổng Thư ký Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, Đại diện của FIAP tại Việt Nam) ông có viết bài ẢNH VỀ”CÔ GÁI NAPAN”KIM PHÚC LẠI ĐOẠT GIẢI
Ông có nhắc đến hai ảnh của Quang Minh và ảnh của Nick Út trước đây khi viết về giải thưởng ảnh báo chí Thế giới được tổ chức tại Hà Lan 1996.
 Trích nguyên văn bài viết của ông….Tác phẩm”Chân dung Kim Phúc,cô gái Napan,23 năm sau” đoạt giải Ba thể loại ảnh cuộc sống con người(ảnh đơn) cũng do một phóng viên Mỹ chụp.Đó là ông Joe McNally,làm việc cho tạt chí Life ( Hoa Kỳ)…Như vậy, với “nhân vật” Kim Phúc ở ba thời điểm khác nhau đã có ba tác phẩm nổi tiếng thế giới nhưng không phải ở trong ba sự kiện nổi bật.Các nhà nhiếp ảnh không có dịp sống với “sự kiện “ vẫn có thể làm nên tác phẩm với những ý ảnh độc đáo của mình….”













  • Tôi hỏi : Anh nói về quan điểm cá nhân về nhiếp ảnh ?

    - QM: “Xuất thân là phóng viên báo chí tác giả luôn đặt tiêu chí hàng đầu trong nghề nghiệp nhiếp ảnh của mình chính là sự khách quan,trung thực trong tác phẩm.Quan niệm này xuyên suốt cuộc đời cầm máy ảnh, khi làm công việc chính của phóng viên hay sáng tác ảnh nghệ thuật ,trong bất cứ thể loại ảnh nào, cũng tôn trọng sự thật khách quan.
    Chính vì quan niệm như vậy nên trong khi tác nghiệp không phân biệt ảnh báo chí hay ảnh nghệ thuật.Các thể loại ảnh chụp chủ yếu sinh hoạt đời thường và phong cảnh.Cảm xúc và khoảnh khắc bấm máy là yếu tố hàng đầu,sau đó là ánh sáng,bố cục….Tác phẩm ảnh thành công nhất là tác phẩm chứa đựng cả những yếu tố báo chí (thời sự) và có cả những phẩm chất cùa ảnh nghệ thuật.





























TRẦN QUANG MINH, hiện nay vẫn là một nhiếp ảnh gia bậc thầy đối với tôi . Anh là một tấm gương cho một phong cách : CHỤP ẢNH với TÂM HỒN RỘNG MỞ.






















HẠN ĐIỀN và CÂU CHUYỆN CỦA 10 NĂM TRƯỚC

Vẫn thói quen cũ, đọc báo lại miên man chuyện đời…Cầm tờ báo Tuổi Trẻ sáng  nay thứ bảy 16 tháng 12 năm 2017, trên trang nhất của tờ bá...